Tarihe Hakaret

Kanuni Sultan Süleyman’ın hayatının anlatıldığı ‘Muhteşem yüzyıl’ dizisi büyük tepki çekiyor. Tepkinin temel nedeni ise dizinin tarihi çarpıtarak anlatması. Harem’in uygunsuz anlatımı, Osmanlı padişahının da şehvet düşkünü gösterilmesi tepkilerin başında gelirken, tarihçiler ve vatandaşlar, tarihi gerçeklerin saptırıldığını savunarak RTÜK’ten dizinin kaldırılmasını istediler.

Kanuni Sultan Süleyman’ın hayatının anlatıldığı ‘Muhteşem yüzyıl’ dizisi büyük tepki çekiyor. Geçtiğimiz akşam ilk bölümü yayınlanan dizi fragmanlarından itibaren tepki çekmeye başladı. Haremin bir genelev gibi, Osmanlı padişahının da şehvet düşkünü gösterilmesi tepkilerin başında gelirken, binlerce vatandaş, tarihi gerçeklerin saptırıldığını savunarak RTÜK’ten dizinin kaldırılmasını istedi. Şikâyetçiler, dizinin fragmanlarında Kanuni’nin ‘kadın ve içki düşkünü’ Sultan olarak gösterilmesine karşı çıktı.

TARİHÇİLER NE DİYOR?

Tarihçi Doç. Dr. Necmi Uyanık, reyting için televizyonlarda tarihe hakaret edildiğini söyledi.

Selçuk Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Necmi Uyanık, belli çıkarlara hizmet ederek reyting adına televizyonlarda tarihi şahısların ve olayların çarpıtılarak verilmesinin tarihe hakaret olduğunu söyledi. Necmi Uyanık, dizilerde senaryo yazarlarının tarihçi danışmanları olmadan kendi yorumlarına göre tarihi anlatmaya çalıştıklarını ifade etti.

Doğu ve Batı arasında köprü görevi yapmış büyük bir devletin ve onun padişahının belli bir yönünü alıp, o yönü de değişik şekilde yorumlayıp sunmak doğru bir yaklaşım değildir” diyen Uyanık, şöyle konuştu: “Kanuni, devrine damgasını vurmuş önemli bir şahsiyettir. Birilerine hizmet ederek veya ben böyle düşünüyorum diyerek kimse tarihi çarpıtmamalıdır.”

Bu dizilerde senaryo yazarlarının tarihçi danışmanları olmadan kendi yorumlarına göre tarihi anlatmaya çalıştıklarını ifade eden Doç. Dr. Necmi Uyanık, “Bir tarihçi olarak tarihi diziler yapılacaksa öncelikle ekibin iyi kurulması gerekiyor. Bunun içinde alanında uzman tarihçilerden ve kitaplardan yararlanmak büyük önem taşıyor. Genelde bu danışma işi görmezden geliniyor. Olaylar çarpıtılarak veriliyor. Duygusal planlar öne çıkartılıyor ve sonuçta kadına ve içkiye düşkün bir Kanuni ortaya çıkabiliyor. 600 yıl boyunca Doğu ve Batı arasında köprü görevi yapmış büyük bir devletin ve onun padişahının belli bir yönünü alıp, o yönü de değişik şekilde yorumlayıp sunmak doğru bir yaklaşım değildir. Kanuni, devrine en kudretli hükümdar olarak, damgasını vurmuş bir şahsiyettir. Birilerine hizmet edilecek veya ben böyle düşünüyorum diyerek kimse tarihi çarpıtmamalıdır ” dedi.

Uluslararası politik yönlendirmeyle toplumun değiştirilmesi noktasında böyle dizilerin yapılabileceğini aktaran Uyanık, bu kapsamda tarihsel dizilerin iyi analiz edilmesi gerektiğine dikkat çekti. Kapitalizmin milli devletleri kendi himayesi altına almak için romanlar ve gazetelerden çok fazla yararlandığını anlatan Uyanık, şunları kaydetti: “Öncelikle kurgulanmış tarihi romanlar çıktı. Gençler tarihi çarpıtılmış romanlardan okudu. Şimdi de Avrupa Birliği ve Amerika tesiriyle diziler yayınlanıyor. Belli bir zihniyet yapısı oluşturulmak isteniyor. Zaten toplumumuz okumuyor, tüketime alışmış bir toplum. Dolayısıyla televizyonda görsel olarak ne verilirse onu alıyor. Onun için tarihi gerçekleriyle birlikte değerlendirmek büyük önem taşımaktadır.”

Diziye  ağır eleştiri, ‘Batı'daki Doğu algısı' üzerine Amerika'da doktora yapan akademisyen-yazar Beyazıt Akman'dan geldi: “Dizinin Hollywood'u gölgede bırakan harem fantezilerine yer vermesi kasıtlı. Kılıçla başlayan, hayvan muamelesi gören kölelerle devam eden, çıplak cariyelerle biten dizi, ‘Barbar Türkler' klişelerine haiz. Her akşam farklı cariyeyi yatağında bekleyen, dedikodunun bin türlüsünde uzmanlaşmış vasıfsız vezirleriyle poz kesen dizinin Süleyman'ının, tarihteki Kanuni ile uzaktan yakından alakası yok. Ortadoğu imparatorluklarını ‘egzotik, despot, barbar, buğulu bir seks cenneti' gibi göstermek İngiliz ve Fransız sömürgeci devletlerinin başlattığı etkili bir gelenek.”

Eleştirilerini dizinin Harem'e bakışına yoğunlaştıran tarihçi yazar Mustafa Armağan ise görüşlerini şöyle ifade etti: “Temel sakatlık şu: "Dizi, sanki Harem'den ibaret gibi bir görüntü kalıyor akıllarda. Kanuni gibi bir değeri çarpık aktarmaya kimsenin hakkı yok. Dizi neden Harem dairesinde geçiyor. Harem kızları da Viyana'daki vals sahnelerinden fırlamış sanki. Harem kızları o şekil giyinmez. Bu haremden atılma sebebidir. O tarihlerde Topkapı'da Harem dairesi yok. Eski saraydaydı ve Topkapı'ya 40-50 yıl sonra taşınmıştır." 

TARİH REYTİNGE KURBAN GİTTİ 
Muhteşem Kanuni Sultan Süleyman Vakfı Genel Sekreteri Prof. Dr. Adnan Baki de tepkisini“Reyting uğruna değerlerimiz heba ediliyor” diyerek gösterdi. Ege Üniversitesi Tarih Bölümü'nden Prof. Dr. Cüneyt Kanat ise, “Tarihi dizilerin çekilmesinde özen gösterilmeli” dedi.

DİZİDEKİ BAZI YANLIŞLIKLAR

.Valide Sultan hiç Rusça bilmezdi.

• Kanuni tahta çıktıktan sonra babasının nedimi 60 yaşlarındaki Hasan Can'la görüşüyor. Oysa Hasan Can Kanuni tahta çıktığında 30 yaşlarında idi..

• Valide Sultan saraya yeni gelen Hürrem Sultan'la Rusça konuşuyor, bir kaç sahne sonra Hürrem Sultan birine “Dilimizi nasıl biliyor” diye sorunca “Kırım Hanı'nın kızıdır” cevabını alıyor. O sıralarda Kırım Tatarları 250 yıl daha Rus egemenliğine girmeyecek bir topluluktur, Kırım'da Rus etkisi söz konusu değildir. Ayşe Hafsa Sultan'ın Rusça bildiği de nereden çıktı?

• Bir vezir padişahın İbrahim Paşa'yı Has Odabaşı yapması üzerine “Bu dönmeyi nasıl Has odabaşı yapar” diye sızlanıyor. Has Oda ve hatta Enderun'un tamamı devşirmelerden oluşur,

vezirin böyle bir kelam etmesi tamamıyla abes.

• Bir sahnede askerler ‘cülus verilecek' diye seviniyorlar ama askerlerin en genci 45-50 yaşında hımbıl adamlar. O yaşta kimse orduda kalmaz.

• Kanuni'nin ilk işi divan toplantısına katılıp bazı kararlarını aktarmak oluyor. Ama Fatih'ten sonra padişahlar divan toplantısına katılmazdı.

• Kanuni Venedik elçisiyle konuşurken ‘Venedik duku' diyor. Bu kelimenin doğrusu ‘Doge'dur. Dilimize ‘Doc' diye geçmistir. Kanuni'nin ‘Venedik Doc'u' demesi gerekirdi. Doge'un İngilizcesi Duke'tur ama anlamı çok farklıdır.