Çanakkale Cephesi'ne Konyalı aydın ışık tutuyor

Sille Kültür Evi’nde gerçekleştirilen sohbette, Abdullah Fevzi Efendi’nin hatıratlarını derlediği kitabı imzalayan emekli öğretim üyesi Prof. Dr. A. Osman Koçkuzu, eserde, Abdullah Efendi’nin Çanakkale Savaşı ve birkaç yıl yaptığı askerlikle ilgili hatıralarının yer aldığını ve Osmanlı’nın son dönemlerine doğru Konya’da ilmiye sınıfının yapısını, bir eğitim kurumu olan medrese ve Batılılaşma girdabında bulunan Osmanlı ordusunun geldiği noktayı tüm hatlarıyla orta yere koyduğunu ifade etti.

Bozkır çıkışlı bir zihinsel çabanın ürünü olan ve Konya merkezde hayata geçirilen Islah-ı Medaris-i İslamiyye’den de kısaca bahseden Prof. Dr. Koçkuzu, Islah-ı Medaris’in, Ebubekir Paşa tarafından kurulduğunu ve o zata izafeten ‘Paşadairesi’ ismiyle meşhur olduğunu belirtti. Abdullah Fevzi Efendi’nin bu medresede talebelik ve daha sonra müderrislik yaptığını, bir entelektüel olarak medrese çevresinde ve asker ocağında tanındığını kaydeden Prof. Koçkuzu, ilim ehli olduğu için askerlikten muaf olmasına rağmen Abdullah Fevzi Efendi’nin ısrarla orduya yazılarak Çanakkale Cephesi’nde yer aldığına işaret etti. Abdullah Fevzi Efendi, Medreseden ayrılıp orduya katılmasını eserde şöyle özetliyor: “Benim öyle bir hizmet şevki ve ağırlığı içinde olmam gerekir ki, bırakıp geldiğim işten başladığım yeni işim, Allah katında daha üstün olsun.”

ÇANAKKALE CEPHESİNE IŞIK TUTUYOR

Prof. Koçkuzu, 1883’te doğan Abdullah Efendi’nin, askerliği süresince toplumun ne denli cehalet içerisinde bulunduğuna, zabitlerin din ile pek aralarının iyi olmadığına, dine, diyanete öcü gözüyle bakıldığına, İslam’ın sadece mevzi başarılar adına kullanıldığına bolca şahit olur!

Hatıratı dört defteri kapsayacak şekilde “Minzaratü’l- Feylak Fi Keşfi’l–Hatai Ve’l–Ahlak” adıyla kaleme alınmıştır. Arapça olarak kaleme alınan bu eser “Askeri Taktik Hatalar ve Ordunun Ahlakı Konusunda Batarya Dürbünü” şeklinde dilimize çevrilebilir” şeklinde konuştu.

Abdullah Fevzi Efendi’nin Çanakkale Savaşı sonrasında başlayan ve Hemedan/İran hattında son bulan hatıralarından da örnekler veren Koçkuzu, “Abdullah Fevzi Efendi’nin entelektüel yapısından dolayı imamlıktan alay müftülüğüne kadar görev yaptığını, ama orada müşahede ettiği dine karşı kayıtsızlığa bir anlam veremediğini de hatıratlarından öğreniyoruz” dedi.

Koçkuzu, hatıratlardan oluşan eserin, bir yerde Çanakkale Cephesi’ne ışık tutması açısından okunmaya değer olduğunu ifade etti.

Mustafa BALKAN